Útganga Bretlands úr Evrópusambandinu

Útganga Bretlands úr Evrópusambandinu, og þar með úr EES-samstarfinu, hefur haft umtalsverð áhrif á samband Íslands og Bretlands. Ísland hefur lokið við gerð fjölmargra samninga við Bretland, bæði á meðan aðlögunartímabilinu stóð og eftir útgöngu.

Fréttir

Fréttir Utankjörfundaratkvæðagreiðsla erlendis vegna komandi þjóðaratkvæðagreiðslu um aðildarviðræður við ESB 21 júlí 2026 Ísland staðfestir stuðning við sérstakan dómstól vegna glæpa gegn friði í Úkraínu 15 apríl 2026 Ísland undirritar samning um skaðabótanefnd vegna Úkraínu 17 desember 2025 Mikilvægi mannréttinda og áskoranir í útlendingamálum til umræðu í Strassborg 10 desember 2025 Sögulegur dómstóll vegna glæpa gegn friði í Úkraínu 26 júní 2025 Um 7000 kröfur bætast við tjónaskrá fyrir Úkraínu 20 júní 2025 Stórt skref stigið í átt að stofnun dómstóls vegna glæpa gegn friði gagnvart Úkraínu 14 maí 2025 Lokaval til Jafnréttisverðlauna Vigdísar Finnbogadóttur 09 maí 2025 Fyrsti alþjóðasamningurinn á sviði gervigreindar undirritaður 09 september 2024

Norræn samvinna

Norræn samvinna Mikilvæg samvinna um sameiginlega hagsmuni Norrrænu ríkin fimm, Danmörk, Finnland, Noregur, Ísland og Svíþjóð og sjálfsstjórnarlöndin þrjú Grænland, Færeyjar og Álandseyjar vinna saman og standa vörð um sameiginlega hagsmuni. Samvinna þeirra byggir á sameiginlegu gildismati þjóðanna sem byggja þessi lönd. Þátttaka Íslands í norrænu samstarfi er mjög umfangsmikil og kveður sáttmáli ríkisstjórnarinnar á um að norrænt samstarf verði áfram einn af hornsteinum utanríkisstefnu Íslands

Norrænt utanríkissamstarf

Norrænt utanríkissamstarf Norrænt samstarf utanríkisráðherra er veigamikill þáttur í utanríkistengslum Íslands. Um er að ræða mikilvægan vettvang til upplýsinga- og skoðanaskipta um þau alþjóðamálefni sem eru efst á baugi, eiga samskipti við önnur og oft stærri ríki og til að stilla saman strengi í málflutningi. Þannig standa Norðurlöndin oft sameiginlega að framboðum í laus sæti og stöður hjá Sameinuðu þjóðunum

Ræður og greinar Bjarna Benediktssonar

Ræður og greinar Þórdísar Kolbrúnar Reykfjörð Gylfadóttur

Ræður og greinar Gunnars Braga Sveinssonar

Ræður og greinar Guðlaugs Þórs Þórðarsonar

Ræður og greinar Össurar Skarphéðinssonar

Ræður og greinar Lilju Alfreðsdóttur

Ræður og greinar Geirs H. Haarde

Ræður og greinar Ingibjargar Sólrúnar Gísladóttur

Ræður og greinar Davíðs Oddssonar

Ræður og greinar Halldórs Ásgrímssonar

Utanríkisráðuneytið

Utanríkisráðuneytið Utanríkisráðherra hitti forseta palestínska Rauða hálfmánans 11 september 2026 Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir utanríkisráðherra ræddi við Dr. Younis Al-Khatib, forseta palestínska Rauða hálfmánans, í utanríkisráðuneytinu á dögunum. Utanríkisráðherra lagði áherslu á mikilvægi EES-samningsins 11 september 2026 Fulltrúar aðildarríkja Evrópusambandsins (ESB), sem eiga sæti í starfshópi innan ráðs ESB sem ber m

Utanríkisráðherra fundaði með varnarmálaráðherra Belgíu

Varnarmálaráðherra Belgíu, Theo Francke, var staddur á Íslandi í tilefni þess að belgíski flugherinn sinnir nú loftrýmisgæslu hér á landi í annað sinn.

Drengja- og stúlknalið Ascent Soccer frá Malaví heimsóttu utanríkisráðuneytið

Ungmennin voru á Íslandi til þess að taka þátt í knattspyrnumótinu Rey Cup sem fram fór undir lok júlímánaðar. Malaví hefur um langt árabil verið samstarfsland í tvíhliða þróunarsamvinnu Íslands.

Forsætisráðherra og utanríkisráðherra sækja leiðtogafund Atlantshafsbandalagsins í Ankara

Leiðtogafundur Atlantshafsbandalagsins hefst í Ankara í Tyrklandi í dag, þar sem gert er ráð fyrir að aukin framlög bandalagsríkja til varnarmála, jafnari skipting byrða og áframhaldandi stuðningur við Úkraínu verði í forgrunni. Kristrún Frostadóttir, forsætisráðherra, og Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir, utanríkisráðherra, sækja fundinn fyrir hönd Íslands.

Stjórnvöld vakta ferðir rússnesks herskips

Landhelgisgæsla Íslands, í nánu samráði við varnarmálaskrifstofu utanríkisráðuneytisins og herstjórnir Atlantshafsbandalagsins, fylgist nú grannt með ferðum rússnesks herskips sem siglir utan 12 sjómílna landhelgi landsins en innan efnahagslögsögunnar, n.t.t. á hafsvæðinu milli Íslands og Grænlands.

Staða borgaraþjónustumála vegna stríðsátaka í Mið-Austurlöndum

Tilkynningar um björgunarflug berast borgaraþjónustunni nú jafnt og þétt og eru upplýsingar um þau send á viðeigandi aðila eftir staðsetningu.

Ísland tekur undir þrjár yfirlýsingar um Palestínu

Ísland hefur á síðastliðnum tveimur vikum tekið undir þrjár sameiginlegar yfirlýsingar vegna stöðu mála í Palestínu.

Heimsókn til Íslands

Heimsókn til Íslands Allir áritunarskyldir einstaklingar, sem ekki hafa gilda Schengenáritun í ferðaskilríki sínu, þurfa að sækja um vegabréfsáritun í viðkomandi sendiráði áður en komið er inn á Schengensvæðið og til landsins. Vegabréfsáritun er m. a

Varnartengd verkefni

Framlag Íslands á vettvangi NATO og í tvíhliða varnarsamstarfi við Bandaríkin felst fyrst og fremst í pólitísku starfi á vettvangi bandalagsins. Þá annast Ísland loftrýmiseftirlit, styður með gistiríkisstuðningi við loftrýmisgæslu og kafbátaeftirlit og æfingar bandalagsins og bandalagsríkja.

Fjölþáttaógnir

Fjölþáttaógnir Tilkoma internetsins og miklar tækniframfarir síðustu ára hafa leitt til þess að ógnir við öryggi ríkja eru ekki lengur bundnar við hefðbundnar hernaðarógnir. Hugtakið fjölþáttaógnir vísar til samhæfðra og samstilltra aðgerða óvinveittra ríkja eða aðila tengdum ríkjum sem beita fjölbreyttum aðferðum, á skipulagðan hátt, til að nýta sér kerfislæga veikleika lýðræðisríkja og/eða stofnana þeirra. Til þeirra teljast t

Ísland og Atlantshafsbandalagið

Ísland og Atlantshafsbandalagið Aðild Íslands að Atlantshafsbandalaginu er lykilstoð í vörnum Íslands og meginvettvangur þeirrar samvinnu líkt þenkjandi ríkja sem Ísland tekur þátt í til að efla eigið öryggi og annarra bandalagsríkja. Atlantshafsbandalaginu (NATO) var komið á fót með Atlantshafssáttmálanum sem undirritaður var í Washington 4. apríl 1949

Viðskiptaþjónustan - Samstarf við Íslandsstofu

Viðskiptaþjónustan - Samstarf við Íslandsstofu Stofnun Íslandsstofu Íslandsstofa tók til starfa 1. júlí 2010 og sameinar starfsemi Útflutningsráðs, Fjárfestingarstofu og erlent markaðsstarf Ferðamálastofu. Náið samstarf Viðskiptaþjónustunnar og Útflutningsráðs Vorið 2003 var undirritaður rammasamningur um samstarf Viðskiptaþjónustunnar og Útflutningsráðs með það fyrir augum að efla samvinnu þeirra en lög um útflutningsaðstoð frá 2002 lúta að frekara samráði og betri verkaskiptingu þessara tveggja aðila

Viðskiptavakt utanríkisráðuneytisins

Viðskiptavaktin er neyðarvakt fyrir íslensk fyrirtæki sem er opin allan sólarhringinn árið um kring. Þegar upp koma brýn erindi þar sem hver mínúta skiptir máli stendur utanríkisþjónustan vaktina.

Viðskiptaþjónusta

Viðskiptaþjónusta Hlutverk ráðuneytisins og sendiráða Ráðuneytið og sendiskrifstofur Íslands styðja atvinnulíf og einstök fyrirtæki með ýmsu móti. Ráðuneytið vinnur að því að skapa sem hagstæðast alþjóðlegt viðskiptaumhverfi fyrir íslensk fyrirtæki. Í þeim tilgangi er kallað eftir hagsmunum útflytjenda í hvert sinn sem samningar standa yfir við önnur ríki um fríverslun, tvísköttun eða fjárfestingar

EFTA

EFTA Fríverslunarsamtök Evrópu, EFTA (European Free Trade Association) er samstarfsvettvangur aðildarríkja EFTA sem nú eru fjögur: Ísland, Noregur, Liechtenstein og Sviss. Ísland gerðist aðili að EFTA árið 1970. Aðildarríki EFTA hafa gert fríverslunarsamning sín í milli, EFTA-sáttmálann, og gera jafnframt sameiginlega fríverslunarsamninga við lönd utan Evrópusambandsins (ESB) með það að markmiði að tryggja sem best viðskiptakjör á erlendum mörkuðum

Viðskiptasamningar

Viðskiptasamningar Mikilvægt er fyrir íslensk fyrirtæki að hafa greiðan aðgang að erlendum mörkuðum. Utanríkisþjónustan gætir hagsmuna Íslands í utanríkisviðskiptum og gerir viðskiptasamninga við erlend ríki til að afnema viðskiptahindranir og bæta samkeppnisstöðu íslenskra fyrirtækja. Viðskiptaskrifstofa tekur þátt í samningaviðræðum og gætir hagsmuna íslenskra fyrirtækja, hagsmunasamtaka og ríkisborgara innan Fríverslunarsamtaka Evrópu (EFTA), í tvíhliða samningaviðræðum og innan fjölþjóðlegra stofnanna eins Alþjóðaviðskiptastofnunarinnar (WTO) og Efnahags- og framfarastofnunarinnar (OECD)

Heiðursmerki íslensku utanríkisþjónustunnar

Heiðursmerki íslensku utanríkisþjónustunnar Heiðursmerki íslensku utanríkisþjónustunnar var stofnað með forsetabréfi 1. júlí 2024. Á framhlið merkisins er skjaldarmerki Íslands og á bakhlið merkisins er mynd þjóðarblómsins holtasóleyjar

Samstarf Norðurlanda og Eystrasaltsríkja

Samstarf Norðurlanda og Eystrasaltsríkja Norðurlöndin eiga í sameiginlegu samstarfi við Eystrasaltsríkin þrjú, Eistland, Lettland og Litháen. NB8-samstarfið, sem svo er kallað, stendur á traustum grunni og er mikilvægur vettvangur við hlið Norðurlandasamstarfsins. Utanríkisráðherrar ríkjanna átta funda m

Stoltenbergskýrslan

Stoltenbergskýrslan Gott samstarf er milli norrænu utanríkisráðuneytanna og ráðherrar Norðurlandanna funda að jafnaði þrisvar sinnum á ári. Á reglulegum fundum sínum skiptast norrænu utanríkisráðherrarnir á skoðunum um þau alþjóðamál sem efst eru á baugi á hverjum tíma og afstöðu til þeirra. Er jafnan stefnt að því að ná fram norrænni samstöðu í sem flestum málum á alþjóðavettvangi og hjá þeim alþjóðastofnunum sem Norðurlöndin eiga aðild að

Útflutningseftirlit

Útflutningseftirlit Útflutningseftirlit með hlutum með tvíþætt notagildi Íslandi er skylt að hafa eftirlit með vissum útflutningi hluta með tvíþætt notagildi, þ. e. vöru, tækni og þjónustu sem nota má bæði í borgaralegum og hernaðarlegum tilgangi, á grundvelli ýmissa þjóðréttarlegra skuldbindinga

Mannúðarmál

Mannúðarmál Alþjóðlegur mannúðarréttur fjallar um reglur sem miða að því, af mannúðarástæðum, að takmarka afleiðingar vopnaðra átaka. Hann verndar einstaklinga sem eru ekki aðilar að, eða taka ekki lengur þátt í, átökunum og takmarkar aðferðir við og tilhögun hernaðar. Alþjóðlegur mannúðarréttur er einnig nefndur stríðsréttur eða lög um vopnuð átök

Hryðjuverkamál

Hryðjuverkamál Hryðjuverk eru alvarleg ógn við alþjóðlegt öryggi sem allar þjóðir þurfa að vinna gegn, Ísland þar á meðal. Þetta samstarf fer fram á ýmsum vettvangi, sjá nánar að neðan. Gögn, stofnanir og samstarf Atlantshafsbandalagið NATO Aðgerðir gegn hryðjuverkum Evrópuráðið CoE Aðgerðir gegn hryðjuverkumSérfræðinganefndin um hryðjuverkamál (CDCT) Evrópusambandið EU (ESB) / Evrópska efnahagssvæðið EEA (EES) 2005 Stefnumörkun gegn hryðjuverkastarfsemi Peningaþvættisstofnunin FATF (Fjármálaaðgerðahópurinn) 2012 Staðlar FATF í baráttunni gegn peningaþvætti og fjármögnun hryðjuverka og útbreiðslu vopnaUm FATF Sameinuðu þjóðirnar UN (SÞ)

Hafréttarmál

Hafréttarmál Hafréttarmál skipa ávallt mikilvægan sess í utanríkisstefnu Íslands, enda kalla hagsmunir Íslands á öflugt fyrirsvar og hagsmunagæslu á því sviði. Sameinuðu þjóðirnar eru sérstaklega mikilvægur vettvangur fyrir umræður um málefni hafsins og þróun reglna hafréttarins, ekki síst árlegar samningaviðræður um hafréttar- og fiskveiðiályktun allsherjarþings Sameinuðu þjóðanna. Áherslur Íslands á vettvangi allsherjarþings Sameinuðu þjóðanna Allsherjarþingið hefur á undanförnum árum lagt sífellt meiri áherslu á umfjöllun um málefni hafsins og hafréttarmál

Helstu alþjóðastofnanir sem Ísland er aðili að (stafrófsröð)

Helstu alþjóðastofnanir sem Ísland er aðili að (stafrófsröð) | Alþjóðastofnun | Enskt heiti | Skmst. | Borg | | --- | --- | --- | --- | | Alþjóðabankinn | World Bank | IBRD | Washington | | Alþjóðafjarskiptasambandið | International Telecommunication Union | ITU | Genf | | Alþjóðaflugmálastofnunin | International Civil Aviation Organization | ICAO | Montreal | | Alþjóðaframfarastofnunin | International Development Association | IDA | Washington | | Alþjóðagerðardómurinn í Haag | Permanent Court of Arbitration | PCA | Haag | | Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn | International Monetary Fund | IMF | Washington | | Alþjóðajarðfræðisambandið | International Union of Geological Sciences | IUGS | Trondheim | | Alþjóðahafrannsóknaráðið | International Council for the Exploration of the Sea | ICES |…

Skammstafanir

Skammstafanir Stutt heiti, þýðingar og skammstafanir á sviði alþjóðlegra öryggismála | Skst. | Heiti | Þýðing | Skst. | | --- | --- | --- | --- | | 1540 | 1540 Committee | 1540-nefndin | | | ABM | Anti-ballistic Missile Treaty | Samningurinn gegn skotflaugum | | | AG | Australia Group | Ástralíuhópurinn | | | APLC | Anti-Personnel Landmine Convention (Convention on the Prohibition of the Use, Stockpiling, Production and Transfer of Anti-Personnel Mines and on Their Destruction) | Jarðsprengjusamningurinn (Samningur um bann við notkun, birgðasöfnun, framleiðslu og flutningi jarðsprengna gegn liðsafla og um eyðingu þeirra) | | | AT | Antarctic Treaty | Suðurskautssamningurinn | | | ATT | Arms Trade Treaty | Vopnaviðskiptasamningurinn | | | BTWC | Biological and Toxin Weapons Convention…

Alþjóðastofnanir og -samstarf á sviði öryggismála

Alþjóðastofnanir og -samstarf á sviði öryggismála Ísland tekur bæði þátt í alþjóðlegu og svæðisbundnu samstarfi um alþjóðleg öryggismál. 1946 Sameinuðu þjóðirnar. Stofnaðar 1945

Alþjóðastofnanir

Alþjóðastofnanir Utanríkisráðuneytið fer með mál er varða aðild Íslands að alþjóðlegum samtökum, stofnunum, ráðstefnum og fundum er varða opinbera hagsmuni og eigi ber undir annað ráðuneyti, svo og friðhelgi og forréttindi alþjóðastofnana. Ísland hefur ríka hagsmuni af því að tryggja sér virk og öflug alþjóðleg tengsl og eins sterka stöðu og kostur er í alþjóðastofnunum. Alþjóða- og öryggissvið utanríkisráðuneytisins sinnir pólitískum samskiptum Íslands við erlend ríki og alþjóðastofnanir

Samningar og samstarf um hryðjuverkamál og skyld mál

Samningar og samstarf um hryðjuverkamál og skyld mál Uppfært: 24. 11. 2015 (Participation in International Conventions and Co-operation against Terrorism) Legend: > = Party, * = not yet in force, E = Entry into force (date), R = Ratification (date), A = Accession, S = Signature (date), U = Unsigned Conventions and Protocols (41) – Ratified (24) – Not ratified (17) (1) Universal Anti-Terrorism Conventions and Protocols (19) 1963 (Tokyo) Convention on Offences and Certain Other Acts Committed on Board Aircraft (ICAO) E 14

Samningar o.fl. um mannúðarmál

Samningar o. fl. um mannúðarmál Fórnarlömb vopnaðra átaka Hague Convention on Hospital Ships, 1904 21

Lagamál

Lagamál Lagamálefni utanríkisþjónustunnar eru á verksviði Laga- og stjórnsýsluskrifstofu (LOS) hjá utanríkisráðuneytinu. Hún fer með þorra allra lögfræðilegra verkefna ráðuneytisins, sinnir vörslu og miðlun upplýsinga í breiðum skilningi og leggur línur um verklag og vandaða stjórnsýsluhætti í starfsemi ráðuneytisins. Hlutverk skrifstofunnar er fólgið í ráðgjöf, leiðsögn og stuðningi við úrlausn verkefna sem aðrar skrifstofur ráðuneytisins, sendiskrifstofur og jafnvel önnur ráðuneyti og stofnanir bera ábyrgð á og stundum samræmingu og samhæfingu í störfum þeirra

Tæknilegar tilkynningar

Tæknilegar tilkynningar Leiðbeiningar um tilkynningar á tæknilegum reglum á grundvelli EES-samningsins Tilkynningarskylda varðandi tæknilegar reglur er mikilvægur þáttur í samstarfi Íslands innan Evrópska efnahagssvæðisins (EES). Þegar stjórnvöld hyggjast setja nýjar tæknilegar reglur um vörur eða fjarþjónustu þarf að tilkynna drög að reglunum áður en þær eru formlega samþykktar. Tilgangurinn er að tryggja gagnsæi og koma í veg fyrir að ólík landslög og reglur skapi óþarfar hindranir í viðskiptum milli ríkja

Solvit - Lausnir á vanda vegna ESB/EES réttinda

Solvit - Lausnir á vanda vegna ESB/EES réttinda Hlutverk SOLVIT er að finna skjótar, skilvirkar og óformlegar lausnir á vandamálum sem einstaklingar og fyrirtæki mæta þegar opinber yfirvöld innan EES brjóta á réttindum þeirra á innri markaðinum. SOLVIT var sett á laggirnar árið 2003 og er netkerfi 30 miðstöðva sem aðildarríkin settu upp innan eigin landsbundinnar stjórnsýslu. Um er að ræða skjótvirka og óformlega leið til þess að leysa vandamál sem einstaklingar og fyrirtæki mæta þegar þau leita réttar síns á innri markaðnum, þeim að kostnaðarlausu

EES-samningurinn í aldarfjórðung

EES-samningurinn í aldarfjórðung EES-samningurinn er einn mikilvægasti samningur sem Ísland hefur gert á lýðveldistímanum. Í krafti hans tekur Ísland ásamt hinum EES EFTA-ríkjunum, Noregi og Liechtenstein, þátt í innri markaði Evrópusambandsins (ESB). Með samningnum er einnig lagður grundvöllur að samstarfi við ESB almennt, ekki einungis á sviði viðskipta, heldur einnig umhverfismála, rannsókna, menntunar, vinnuréttar, neytendaverndar og menningar

Uppbyggingarsjóður EES

Uppbyggingarsjóður EES Allt frá gildistöku EES-samningsins hafa EES EFTA-ríkin þrjú skuldbundið sig til að inna af hendi tiltekin framlög til að draga úr efnahagslegu og félagslegu misræmi milli svæða innan EES og stuðla að eflingu viðskipta- og efnahagstengsla samningsaðila, sbr. 115. gr

Ákvarðanataka innan EES

Ákvarðanataka innan EES Regluverk EES EES-samningurinn er virkur og síbreytilegur þar sem samstarfið felur í sér samræmingu reglna sem gilda á milli ESB og EFTA-ríkjanna og tryggja frjálsa för vöru, þjónustu, fólks og fjármagns (fjórfrelsið). Af þessum sökum er nauðsynlegt að EES-samningurinn taki breytingum í samræmi við þróun reglna ESB sem á endanum taka gildi á öllu EES–svæðinu. Þetta er stundum nefnt einsleitni innan EES–svæðisins og felur í sér að reglur sem ESB setur og falla undir efnissvið EES-samningsins eru teknar upp í samninginn og síðan íslenska löggjöf

Stofnanir EES

Stofnanir EES EES/EFTA-ríkin og ESB fara saman með stjórnsýslu og framkvæmd Evrópska efnahagssvæðisins með tveggja stoða fyrirkomulagi. Annars vegar er um að ræða stofnanir EFTA-ríkjanna innan EES, EFTA-stoðina svokölluðu, og hins vegar stofnanir Evrópusambandsins, eða ESB-stoðina, auk sameiginlegra stofnana sem kveðið er sérstaklega á um í EES-samningnum og eru þar á milli (sjá skýringarmynd). Ákvarðanataka á grundvelli EES-samningsins mótast af þessu tveggja stoða fyrirkomulagi og er í höndum hinna sameiginlegu stofnana sem kveðið er á um í samningnum og taldar eru upp hér á eftir